Koşmak, çömelmek, zıplamak, yuvarlanmak, bir nesnenin etrafından dolaşmak veya minderin bir ucundan diğerine ilerlemek çocukların günlük oyunlarında sık gördüğümüz hareketlerdir. Bu hareketlerde bacaklar, kollar ve gövde gibi büyük kas grupları birlikte çalışır.

Evde kaba motor becerilerini destekleyen oyunlar hazırlamak için özel bir spor odası veya çok sayıda ekipman gerekmez. Çocuğun yaşına ve hareket becerisine uygun birkaç görev, açık bir zemin ve gerektiğinde kullanılabilecek bir katlanabilir oyun minderi ile oyun alanı farklı hareketlere uyarlanabilir.

Burada amaç çocuğa bir antrenman programı hazırlamak değildir. Günlük oyunun içine denge, yön değiştirme, yuvarlanma, yürüme, çömelme ve küçük sıçramalar gibi hareketleri doğal biçimde eklemektir.

Kaba Motor Becerileri Ne Demektir?

Kaba motor becerileri, vücudun büyük kas gruplarının kullanıldığı hareketlerle ilişkilidir. Yürüme, koşma, zıplama, merdiven çıkma, çömelme, denge kurma ve yuvarlanma gibi hareketler bu gruba girer.

Çocukların hareket biçimleri yaşa ve bireysel gelişime göre değişebilir. Bu nedenle oyunları bir başarı testi gibi görmek yerine, çocuğun zaten yapabildiği hareketlerden başlayarak çeşitlendirmek daha uygundur.

Çocukların günlük hareket ihtiyacının neden önemli olduğunu daha önce Çocuklar Neden Hareket Etmeye İhtiyaç Duyar? yazısında ele almıştık.

1. Çizgiyi Takip Et Oyunu

Evde kurulabilecek en basit kaba motor oyunlarından biri bir rota takip etmektir.

Zeminde hayali bir çizgi belirleyebilir veya kolayca kaldırılabilen bir işaret kullanabilirsiniz. Çocuktan çizgi boyunca ilerlemesini isteyin.

Oyunu değiştirmek için:

• Kollarını iki yana açarak yürümesini,
• Çizginin sonunda çömelmesini,
• Belirli bir noktada durmasını,
• Oyuncağı elinde taşıyarak ilerlemesini,
• Dönüşte farklı bir hız kullanmasını

isteyebilirsiniz.

Aynı oyunu birkaç farklı görevle yeniden kullanmak mümkündür.

Denge görevlerini daha uzun bir oyuna dönüştürmek isterseniz Çocuklar İçin Evde Denge Parkuru Nasıl Kurulur? yazısındaki fikirlerden yararlanabilirsiniz.

2. Minder Üzerinde Yuvarlanma Oyunu

Yuvarlanmak, çocuğun bütün bedenini kullandığı basit hareket oyunlarından biridir.

Çocuk yeterli alan sunan bir minder üzerinde bir uçtan diğerine yuvarlanabilir. Sonraki turda bir oyuncağa ulaşmaya veya belirli bir noktada durmaya çalışabilir.

Bu tür oyunlarda süngerli oyun minderi veya katlanabilir oyun matı, sert zemin üzerinde doğrudan hareket etmek yerine daha belirgin bir hareket yüzeyi oluşturabilir.

Balküpü Studio katlanabilir oyun minderleri 4 cm kalınlık ve 28 DNS sünger yapısıyla günlük hareket ve yer oyunlarında kullanılabilir.

3. Hayvan Yürüyüşlerini Oyuna Dönüştürün

Çocukların hareket etmesini sağlamak için uzun yönergeler vermek yerine bir hayvanı taklit etmelerini istemek çoğu zaman daha eğlencelidir.

Örneğin:

Ayı Yürüyüşü

Eller ve ayaklar kullanılarak kısa bir mesafe ilerlenebilir.

Yengeç Yürüyüşü

Çocuk farklı bir vücut pozisyonunda hareket etmeyi deneyebilir.

Penguen Yürüyüşü

Kısa adımlarla belirlenen noktaya gidilebilir.

Kurbağa Oyunu

Çömelme ve küçük sıçramalar oyuna eklenebilir.

Bu hareketlerin hepsini arka arkaya yapmak gerekmez. Birkaç tanesi seçilerek kısa bir ev içi hareket oyunu hazırlanabilir.

4. Otur-Kalk ve Oyuncağı Taşı Oyunu

Evdeki oyuncaklar kaba motor oyunlarına kolayca dahil edilebilir.

Bir tarafta birkaç oyuncak, diğer tarafta oyuncak sepeti olsun. Çocuk bir oyuncağı alır, çömelir, ayağa kalkar ve diğer tarafa götürür.

Bir sonraki turda hareket şekli değiştirilebilir:

• Yürüyerek götür,
• Yavaşça ilerle,
• Minder üzerinden geç,
• Belirli yerde çömel,
• Oyuncağı sepete bırakıp geri dön.

Bu şekilde oyuncak toplamak bile kısa bir hareket oyununa dönüşebilir.

Oyuncakların her zaman aynı şekilde ortada tutulması gerekmiyorsa Bebek Oyuncakları Ne Sıklıkla Değiştirilmeli? Oyuncak Rotasyonu Nasıl Yapılır? yazısındaki rotasyon yaklaşımı da oyunları tazelemek için kullanılabilir.

5. Minderden Mindere Geçiş

Çocuğun bir yüzeyden diğerine kontrollü biçimde geçmesini isteyen basit bir oyun hazırlanabilir.

Katlanabilir minder, yastık veya zemindeki belirli işaretler farklı duraklar hâline getirilebilir.

Örneğin:

Başlangıç: Katlanabilir minder
İkinci nokta: Yastık
Üçüncü nokta: Renkli işaret
Bitiş: Oyuncak

Çocuğun “yere hiç basmaması” gibi zor bir kural koymak şart değildir. Amaç hareket yönünü değiştirmek ve farklı noktalara geçiş yapmaktır.

6. Küçük Sıçramaları Bir Göreve Bağlayın

Zıplamayı seven çocuklarda “zıplama” tek başına tekrar eden bir hareket hâline gelebilir.

Bunu küçük görevlere dönüştürebilirsiniz:

• İki kez sıçra, sonra dur.
• Bir renk seç ve o noktaya geç.
• Sıçradıktan sonra çömel.
• Minderin sonuna yürü.
• Oyuncağı alıp başlangıca dön.

Böylece zıplama, tek başına yapılan bir hareket yerine daha uzun bir oyunun parçası olur.

Çocuğunuz özellikle zıplamaya yöneliyorsa Çocuğum Sürekli Zıplamak İstiyor: Evde Nasıl Bir Alan Hazırlayabilirim? ve Çocukların Yerde Zıpladığı Oyunlar İçin Nasıl Bir Minder Seçilmeli? yazıları bu kullanım için daha ayrıntılıdır.

7. “Altından Geç, Etrafından Dolaş” Oyunu

Kaba motor oyunlarında her şeyin üzerinden atlamak gerekmez.

Bazen yön değiştirmek de oyunun önemli bir parçasıdır.

Bir yastığın etrafından dolaşmak, güvenli şekilde oluşturulmuş bir geçişin arasından ilerlemek veya belirli bir nesnenin yanından dönmek gibi görevler eklenebilir.

Katlanabilir minder de farklı şekillerde kullanılarak oyun rotasının bir parçası hâline getirilebilir.

Eski yazılarımızdan Oyun Tüneli ve Aktivite Parkuru Fikirleri: Katlanabilir Oyun Minderi ile Eğlenceli Oyunlar bu tür oyunları genişletmek için kullanılabilir.

8. Mini Engel Parkuru Kurun

Birden fazla hareketi tek oyun içinde birleştirmek istiyorsanız mini parkur iyi bir seçenektir.

Örneğin:

1. Çizgi üzerinde yürü.
2. Minderin üzerine geç.
3. İki kez çömel.
4. Yastığın etrafından dolaş.
5. Minder üzerinde yuvarlan.
6. Oyuncağı sepete bırak.

Parkurun her turunda bir görevi değiştirebilirsiniz.

Böylece çocuğun ezberlediği sabit bir oyun yerine tekrar tekrar yenilenebilen bir hareket dizisi oluşur.

Parkurun nasıl kurulacağını adım adım görmek için Evde Mini Engel Parkuru Nasıl Hazırlanır? yazısına geçebilirsiniz.

9. Müzik Durunca Hareket Değiştirin

Müzik, hareket oyunlarının kurallarını basit biçimde değiştirmek için kullanılabilir.

Müzik çalarken çocuk yürür veya dans eder. Müzik durduğunda bir görev verilir:

“Çömel.”
“Ellerini yukarı kaldır.”
“Bir ayağını kaldır.”
“Mindere geç.”
“Bir hayvan gibi dur.”

Müzik yeniden başladığında çocuk harekete devam eder.

Bu oyun büyük bir alana ihtiyaç duymadan farklı vücut hareketlerini sırayla deneyebilmesine imkan verir.

10. Kendi Parkurunu Kendin Kur Oyunu

Her oyunun kurallarını yetişkin belirlemek zorunda değildir.

Minderi, birkaç yastığı ve birkaç küçük oyuncağı ortaya koyup çocuktan kendi hareket yolunu oluşturmasını isteyebilirsiniz.

“Buradan sonra nereye gidelim?”
“Bu bölümde hangi hareketi yapalım?”
“Bitiş noktası nerede olsun?”

gibi sorularla oyunun yönünü çocuk belirleyebilir.

Bu yaklaşım hareket oyununu aynı zamanda açık uçlu oyuna dönüştürür.

Katlanabilir minderin farklı şekillerde kullanıldığı başka fikirleri Katlanabilir Oyun Minderi ile Evde Hareket ve Aktivite Oyunları yazısında da bulabilirsiniz.

Kaba Motor Oyunları İçin Zeminin Özelliği Önemli mi?

Oyunun türüne göre önem kazanabilir.

Yalnızca çizgi üzerinde yürümek veya dans etmek için özel bir minder gerekmeyebilir. Ancak çocuk oyunun içinde:

• Diz çökecekse,
• Yuvarlanacaksa,
• Küçük sıçramalar yapacaksa,
• Takla benzeri hareketlere geçecekse,
• Minder üzerinde parkur kuracaksa

daha belirgin bir hareket yüzeyi tercih edilebilir.

Bu durumda kalın oyun minderi, katlanabilir oyun matı, süngerli minder veya tumbling mat gibi seçenekler değerlendirilebilir.

Kalın bir yüzeyin hangi hareketlerde gerçekten gerekli olabileceğini Evde Hareketli Oyunlar İçin Kalın Minder Gerekli mi? yazısında ayrıca karşılaştırdık.

Katlanabilir Minder Kaba Motor Oyunlarında Neden Kullanışlıdır?

Bu tür oyunların en önemli özelliği sürekli değişebilmesidir.

Bir gün minder tamamen açık şekilde yuvarlanma alanı olurken başka bir gün parkurun bir istasyonu olabilir. Başka bir oyunda çocuk minder üzerinde yürür veya farklı bölümler arasında geçiş yapar.

Katlanabilir oyun minderi kullanılmadığında da oyun alanında sürekli açık kalmak zorunda değildir. Aktivite tamamlandığında katlanabilir veya farklı bir kullanım şekline dönüştürülebilir.

Özellikle ayrı oyun odası olmayan evlerde bu değişken yapı avantaj sağlayabilir.

Ürünün kullanım çeşitliliğini daha geniş görmek için Katlanabilir 4’lü Tumbling Mat ve Süngerli Minder Ne İşe Yarar? yazısını da inceleyebilirsiniz.

Küçük Evlerde Kaba Motor Oyunları Oynanabilir mi?

Kaba motor oyunu denildiğinde uzun koşu alanları düşünmek gerekmiyor.

Küçük bir evde çocuğun:

• İki üç adım ilerleyebileceği,
• Çömelebileceği,
• Minder üzerinde yuvarlanabileceği,
• Yön değiştirebileceği

kompakt bir alan bile kullanılabilir.

Bu tür alanlarda aynı zemin gün içinde farklı amaçlara ayrılabilir. Hareket oyunu bittikten sonra minder katlanabilir ve salon tekrar günlük kullanımına dönebilir.

Alanınız sınırlıysa Küçük Evlerde Çocuklar İçin Oyun Alanı Nasıl Oluşturulur? yazısındaki düzenleme önerileri de kullanılabilir.

Çocuk Odasında Kaba Motor Oyunları İçin Ayrı Alan Ayırmak Gerekir mi?

Kalıcı bir spor köşesi şart değildir.

Çocuk odasında oyuncaklarla doldurulmayan küçük bir boşluk bırakılması bile farklı hareket oyunlarının kurulmasını kolaylaştırabilir.

Bir gün denge oyunu, başka bir gün mini parkur, başka bir gün minder üzerinde yuvarlanma yapılabilir.

Bu tür değiştirilebilir alanı daha ayrıntılı planlamak için Çocuk Odasında Hareket Köşesi Nasıl Oluşturulur? yazımız doğrudan bu konuya bağlanır.

Takla ve Jimnastik Kaba Motor Oyunu Sayılır mı?

Takla, yuvarlanma ve bazı temel jimnastik hareketlerinde büyük kas grupları aktif olarak kullanılır. Ancak bu hareketler daha fazla koordinasyon ve uygun alan gerektirebilir.

Bu nedenle her kaba motor oyununun içine takla eklemek gerekmez.

Çocuk zaten takla veya tumbling hareketlerine ilgi gösteriyorsa hareket alanı ayrıca planlanmalıdır. Evde Takla Atmak İçin Yere Ne Serilmeli? ve Çocuklar Evde Jimnastik Yaparken Hangi Minder Kullanılmalı? yazılarında bu kullanım için zemini daha ayrıntılı ele aldık.

Ekransız Zamanlarda Kaba Motor Oyunları Kullanılabilir mi?

Evet. Özellikle ekran kapandıktan sonra “şimdi ne oynayacağım?” diyen çocuklar için kısa hareket görevleri iyi bir başlangıç fikri olabilir.

Beş dakika boyunca hayvan yürüyüşleri yapmak, bir oyuncak taşıma rotası kurmak veya minder üzerinde mini parkur hazırlamak çocuğun başka bir oyuna geçişini kolaylaştırabilir.

Bu amaçla hazırladığımız Çocuğumu Ekrandan Uzaklaştırmak İçin Evde Ne Yapabilirim? Hareketli Oyun Fikirleri yazısındaki aktiviteler de kaba motor oyunlarına kolayca uyarlanabilir.

Aynı Oyunu Sürekli Zorlaştırmak Gerekir mi?

Hayır. Bir oyunun gelişmesi her seferinde daha yüksek, daha hızlı veya daha zor hâle gelmesi anlamına gelmez.

Bazen yalnızca kuralı değiştirmek yeterlidir.

Çocuk bugün bir top taşıyabilir, yarın aynı rotayı bir peluş oyuncakla tamamlayabilir. Bir sonraki gün parkurun sırasını kendisi belirleyebilir.

Bu çeşitlilik, aynı birkaç materyalle uzun süre farklı oyunlar oluşturmayı mümkün kılar.

Sonuç

Çocukların kaba motor becerilerini destekleyen ev içi oyunların karmaşık olması gerekmez. Yürüme, çömelme, yuvarlanma, denge kurma, yön değiştirme ve küçük sıçramalar günlük oyunların içine kolayca eklenebilir.

Burada önemli olan çocuğun yapamadığı hareketleri öğretmeye çalışmak değil, zaten sahip olduğu hareketleri farklı oyun senaryolarında kullanabileceği alanlar oluşturmaktır.

Bir gün birkaç yastıkla parkur kurulan zemin, ertesi gün katlanabilir oyun minderi üzerinde yuvarlanma alanına; başka bir gün ise müzikli bir hareket oyununa dönüşebilir. Böylece kaba motor oyunları özel bir “egzersiz zamanı” olmaktan çıkıp evdeki doğal oyun akışının bir parçası hâline gelir.